ประติมานวิทยา- ๒๓ มิถุนายน ๒๕๖๘

รูปแบบทางวิชาการจะไม่ใช่ “พระสมเด็จวิทยา” แต่จะเป็น “ประติมานวิทยา” ที่เป็นสากลกว่า มีมาตรฐานเป็นที่ยอมรับมากกว่า เผื่อจะมีผู้สนใจศึกษาต่อจากผู้เขียน จะได้จรรโลงและต่อยอดการศึกษาพระเครื่องเชิงวิชาการสืบต่อไป โดยเริ่มต้นจากบทความการศึกษาพระเครื่องที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยจนถึงพระเครื่องยุคล่าสุด ผู้เขียนให้ชื่อบทความนี้ว่า “ประติมานวิทยา: พระพิมพ์แผ่นดินสยาม”

พระพิมพ์แผ่นดินสยามเริ่มต้นจากพระที่เก่าที่สุด คือประมาณ ๑,๕๐๐ ปีมาแล้ว ตั้งแต่ยังไม่เกิดชนชาติไทย อยู่ในดินแดนที่เป็น “อินโดจีน” หรือ “สุวรรณภูมิ” ก่อนจะเป็นประเทศสยามที่เปลี่ยนเป็นไทยเมื่อ พ. ศ. ๒๔๘๒ และประเทศเพื่อนบ้านอันได้แก่เมียนม่า ลาว กัมพูชา เวียดนามในปัจจุบัน แผ่นดินนั้นเรียกว่า “ฟูนัน” ที่นักโบราณคดีเรียกฟูนันเป็นยุคเหล็กปลายสมัยก่อนประวัติศาสตร์

พระพิมพ์ชุดต่อมายังพอเห็นกันบ้างแต่มีจำนวนไม่มากนัก คือพระพิมพ์ยุคทวารวดี ศรีวิชัย ลพบุรี ในยุคก่อนจะเกิดชนชาติไทย ส่วนพระพิมพ์ที่รู้จักกันแพร่หลาย เรียกว่า “พระกรุ” บ้าง “พระเก่า” บ้าง คือพระที่มาจากยุคเชียงแสน สุโขทัย อยุธยา และรัตนโกสินทร์ที่เห็นกันทั่วไปในสมัยผู้เขียนเล่นพระใหม่ ๆ ปัจจุบันจะหาชมได้ยาก

“ประติมานวิทยา: พระพิมพ์แผ่นดินสยาม” เป็นการศึกษาพระพิมพ์แต่ละชนิดตามกาลานุกรม (Timeline) ตามอายุ ความเก่าที่มีประวัติน่าเชื่อถือว่าเป็นรูปเคารพหรือพระพิมพ์เป็นครั้งแรกในแผ่นดินสยาม จากยุคฟูนันในพุทธศตวรรษที่ ๖ – ๑๑ จนถึงยุคปัจจุบันโดยผู้เขียนจะนำมาลงเป็นตอน ๆ พร้อมรูปภาพและเรื่องราวตามขั้นตอนของวิชาประติมานวิทยา อันได้แก่

๑. ประวัติ

๒. คำบรรยาย

๓. การตีความ

วิภัชวาที